Borsa ve Yatırım Nedir? Ne Değildir?

Sahi yatırım araçlarından kazandığımız parayı bize kim veriyor? Param nasıl ve neden çoğalıyor? Bu devirde kim kime karşılıksız para verir? Eminim ki yatırım araçlarına hiç bu açıdan bakmadınız. Burada sizlere başta borsa olmak üzere yatırım ve para kazanma araçları hakkında ders niteliğinde bilgiler vereceğim. Bunu da sohbet havasında sade vatandaşların anlayabileceği basitlikte anlatmaya çalışacağım. Hadi başlayalım.

Uzun araştırmalar sonucu oluşturulan bu bilgiler bu konuda bilgisi olan yada olmayanlar için zararlardan koruma amaçlı oluşturulmuştur. Burada Fon, Eurobond ve Forex vb. daha çok bilgi ve profesyonellik isteyen sistemlerden bahsetmeyeceğim çünkü onlar hakkında ders almalı yada aracı yatırım kuruluşları ile çalışmalısınız. Ayrıca sanal bahis, zincir vb. aşırı riskli oluşumlardan hiç bahsetmeyeceğim. Dediğim gibi işimiz yatırım.

Öncelikle çevremizde sürekli borsa, coin, bitcoin vb. şeyler duyuyoruz. Yakınlarımızın çoğu bu platformlardan kazandığı veya kaybettiği paraları konuşuyorlar. Bizde diniliyoruz. Birazda içimizde tedirginlik oluyor haliyle. Bazılarımız bu platformlarda hesap açmış ve katılmış olabilir. Bazılarımız bunların ne oldukları hakkında hiçbir fikri olmayabilir. Bu platformlarda yer alanlar dahil uzun bir araştırma sonucu derlenen ve sizlerin zarar görmemesi için oluşturulan aşağıda paylaşacaklarımızı okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum.

Şimdi efendim bu konu bayağı uzun ve karmaşık. Bunu sistematik olarak sınıflandırmamız gerekir. Aşağıda en az riskli yatırım aracından başlayarak en riskli yatırım aracına doğru tanıtarak gideceğiz. Yatırımda unutmamanız gereken altın cümle ” En riskli yatırım aracı en çok kazandıran, en az riskli yatırım aracı ise en az kazandırandır. ” Bu sayfada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi değildir.

1. Mevduat

Bazılarınız durun bir dakika ilk sırada altın olmayacak mıydı ya diye düşünebilir. Hayır olmayacak çünkü altın, gümüş vb. değerli metaller uluslararası piyasalarda işlem gördüğü için fiyatının düşme riski vardır. Yani risk barındırırlar. Mevduat yani halk dilinde bankaya faize para yatırma en risksiz yatırım aracıdır. Getirisi azdır ancak düşme veya zarar etme durumu yoktur. Çalıştığınız banka kullanılan gün sonunda hesabınıza çam sakızı çoban armağanı parayı yatırır. Peki neden banka bana para yatırıyor. Bu parayı kim veriyor. Banka para mı üretiyor? 🙂 Sondan başlayalım merkez bankası hariç para kimse basamaz. Sistem şu şekilde işliyor. Sen bir miktar paranı hırsızlardan korumak için bankaya yatırıyorsun. Başka paraya ihtiyacı olan biri o bankadan kredi çekiyor. Haliyle kredi çeken faizde ödüyor. İşte o faizden banka kendi karını aldıktan sonra bir miktarını sana ödüyor. Bu anlayışla hem sen küçük küçük kar elde ediyorsun, hem banka ve çalışanları hayatta kalıyor hem de bir iş kurmak, menkul yada gayrimenkul almak isteyen vatandaş taksitle ödemek şartıyla toplu paraya ulaşmış oluyor. Çok zekice değil mi. Son zamanlarda sisteme giren ve kaldırılacağı söylenen KKM yani kur korumalı mevduat faizinden de kısaca bahsedelim. Bu sistemde tek fark aylık faiz kazancının üzerinde dolar kuru yüzdelik olarak artmışsa vatandaş dolar karşısında ezilmesin diye farkı devlet ödüyor.

2. Altın, Gümüş vb. Değerli Metaller

Hadi tarihte biraz yolculuk yapalım. İnsanoğlu olarak avlanmayı kısmen bıraktık, yerleşik hayata geçmeye başladık, tarla ektik, tavuk, koyun ve büyükbaş hayvan beslemeye başladık. Biz pirinç ekiyoruz yan komşu koyun yetiştiriyor. Yan komşu pilav yapacak sizin de çocukların canı kavurma çekti. Ne olacak şimdi? Basit. Değiş tokuş yapacağız. Herkesin işi görülecek. Para versek. Durun daha para ortada yok oraya geleceğiz. Tamam yerleştik şehirleştik bizim burada çay yetişiyor öte ülkede ekmeklik buğday. Bunları gemilerle yada kervanlarla değiş tokuş yapıyoruz. Ama çok ağır ve zahmetli. Her şey aynı mevsimde yetişmiyor ya da üretilmiyor. Yazın karpuz yemek için portakalı beklemek zorundayız. Değiş tokuş yapacağız. Ee kumaş karşılığında un alacağız kumaşlar daha dokunmamış. Aç mı öleceğiz. Yiyecekler yolda bozuluyor falan. Bu sırada altın hayatımıza giriyor. Yeryüzünde sınırlı sarı renkli bir metal. Altınla alışveriş yapılıyor ve hayatımıza giriyor. Bir süre bu şekilde idare ediyoruz. Bir gün bir gemi ile mısır gönderiyoruz yan ülkeye ama dönüşte korsanlar altınlara çöküyor. Kervanlarla korumalarla kumaş gönderiyoruz eşkıyalar sattığımız kumaşların karşılığında aldığımız altınları çalıyor veya el koyuyor. Bu olunca ABD borsalarında mısır, Japon borsalarında da kumaş değer kaybediyor. Şaka şaka devam edelim. Yine üstün zekalı insanoğlu bu böle olmaz diyor. A noktasından B noktasına gemiyle bir ürün gidecekse bu noktalara bir kurum kuralım biz A noktasından size 1000 altın değerinde bir imzalı kontrat verelim aynı kuruluşun B noktasındaki şubesine siz gidin bu kontratı verin size 1000 altın versinler. Bu kağıdı korsan eşkıya bilmez de çalmaz da saklaması kolay olur vs. Alışveriş bu şekilde sürüyor. İşte artık modern sistemin ilk tohumları atıldı. A ve B noktasına kurulanlar Banka, verdikleri kontratta Para olarak adlandırılacak daha sonraları. Başınızın üzerinde bir lamba yandı görüyorum. Hee demek böle dediğinizi duyar gibiyim. Bunları neden anlatım altın bizim ilk göz ağrımız. Devletler bu madeni hala depoluyor. Altın stoğu devletin milli geliri göstergelerinden biri. Hala çok değerli ve yeryüzünde sınırlı. Ons olarak kabul edilen ölçü birimi var. 1 ons 28,3495231 grama tekabül ediyor. Uluslararası piyasalarda işlem gördüğü için ve ülkemizde gram altının hesaplama yönteminde doların değeri de baz alındığından zaman zaman dünya gündemine bakarak değer kaybedebilir. Bankalardan altın hesabı ile yada kuyumcudan fiziki olarak alınıp yastık altına koyulur. Düğünlerde geline damada takılır. Gümüş, platin vb. diğer değerli madenler de altının alternatifi. Bu madenler aynı zamanda teknoloji alanında da iletkenlik özelliklerinden dolayı kullanılıyor. Sizlere kısa bir genel kültür bilgisi de vereyim. Altın en iyi iletkendir. Üzerinden geçen elektrik neredeyse hiç kayba uğramaz. Günümüzde genelde kullanılan bakırda mesafe uzadıkça kayıp artar. İyide neden altın kullanılmıyor kablolarda. Çok pahalı da ondan 🙂

3. Borsa

Borsa ile ilgili yazı yazmaya kalksak kitap olur ama yine en basit hali ile ve anlaşılır derecede anlatayım. Bunu iyi anlamanız için sondan başlayacağız yine. Bir fabrikanız var cep telefonu üretiyor. Kar zarar bilanço fasa fiso. Az maliyetle çok üretim yapmalı bunu da ucuza satmalısınız. Malum rekabet var her yer cep telefonu. Teknoloji çok hızlı sürekli yeni modeller çıkıyor. Fotoğraf özelliği geldi cep telefonuna kamera takmalısın ama kamera üretemiyorsun. Yurt dışından almalısın ama o kadar kaynak yok. Ayakta kalmalısın zenginliğe de alıştın havuzlu villan var buradan 2+1 sobalı eve de taşınılmaz. Fabrikanın %20 sini borsa sistemine dahil edip başvuru yapıyorsun yani bir nevi satıyorsun. Buna halka arz deniliyor. Karar merci hala sensin ama sistem bu şekilde. Nasıl dede ölünce çocukları evde hisse sahibi oluyor ona benzer. Fabrikanın verilerine yüzdelik dilime göre borsada hisse başına bir değer biçiliyor. Ali Veli Ayşe Fatma senin benim gibiler aracı kurumlar yada banka uygulamalarından para vererek bu hisseden satın alıyorlar. Artık bu arkadaşlar fabrikanın ortağı hisse sahibiler gibi am tam olarak öyle değil. Hiç bir söz hakları yok bu arkadaşların. Sen %20 kısmı halka arz ederek iyi bir gelir elde ediyorsun. Ve yeni çıkacak cep telefonu modeli için ihtiyaç duyulan kameraları uzak doğu ülkelerinden satın alıyorsun. Bu %20 de kağıt yada lot denilen hisse adedi sabit sayısı belli. Herkes alınca ve kimse satmayınca sabit. Ama bir değere ne kadar talep olursa fiyatı artar. Senin cep telefonu iyi satınca kardan bir miktar hissedarlara dağıtıyorsun yani hisse başı fiyatını arttırıyorsun. Bu duyulunca senin fabrikanın değeri artıyor hissen değerli hale geliyor talep artıyor satan kimse olmayınca hissenin fiyatı da yükseliyor. Senin hisseni satın alanlar kar elde ediyor. Senin marka satılmayınca fabrika zarar ediyor hisselerine talep gelmiyor herkes satmaya başlıyor ki başka bir firmada daha iyi fırsatlar görüyor. Hissenin fiyatı düşüyor. Ali Veli de zarar ediyor. Ana mantık bu. Dikkat edilmesi gereken bazı hisselerde whatsapp gruplarında haberleşenler toplu al sat yapıp küçük yatırımcıyı zarar ettirebiliyor. Ayrıca hissede payı yüksek olan zengin balina buna tahtacı deniliyor ani alıp satarak hissenin değeri ile oynuyor ve zarar ettirebiliyor. Dikkatli olunmalı ve sağlam şirketler her zaman tercih edildiği sürece iyi karlar elde edilebilir.

4. Bitcoin

Yine sohbet havasında devam edelim. Bu yazımızın konusu içinde değerlendirdiğimiz diğer yatırım aracına geçelim. Yine sistemi anlayabilmeniz için sondan başlayıp açıklayarak gideceğim. Bu konuda çok detaylı 4 konuyu en ince ayrıntısına kadar anlatmaya kalksak 4 ciltlik ansiklopedi ortaya çıkar. Bilmemiz gerekeni sistemin nasıl ortaya çıktığını kısaca halk dilinden anlatmaya çalışacağım. 2. bölümde parayı icat ettik altını stokladık falan geldik günümüze. Şimdi bazı arkadaşlar diyor ki bu para artık ömrünü tamamladı. Dijital olsun. Kağıt değil sistemde yüklü olsun dıt dıt alışverişimizi yapalım. Başka ? Bu bankalar devletler her yere vergi koyuyor bankada duran paramdan para babaları daha zengin oluyor bana kaşıkla kendilerine kepçeyle alıyorlar. Her yer denetleniyor. Ben bir ev alacam adama para veriyorum bir de bu satıştan vergi veriyorum neden veriyorum ev benim. Banka benden para transfer ücreti ala ala zengin oldu vb. gibi şeyler söylüyorlar. Dünya geleninde sabit bir para birimi olsun istiyorlar. Her yerde ödeme yapılabilsin. Bu arkadaş şifreli bir blockchain sistemi oluşturuyor. Kırılması imkansız olasılıklar içeren bir sistem. Bu sistem ile oluşturulan ve ancak bu sistemle çözümü yapılabilen bir bilgisayar yazılımı oluşturuyor. Bazı ödemeleri bu yöntemle yapıyorlar. Gel zaman git zaman bu duyulunca mantıklı gelenler bu sistemi içeren aracı programlara para yatırarak bitcoin denilen bir değeri satın alıyor. Bu yazılım sınırlı sayıda olduğu için talep arttıkça da değeri yükseliyor. Bu yazılımı üretmek için bilgisayarlar kuruluyor uğraş veriliyor falan. Yani çok karmaşık ve aslında anlaşılması güç bir sistem. Ama buna inananlar zengin olmak için yatırım yapıyor. Sonra diğer coinler üretiliyor. Hepsinin bir hikayesi falan oluyor. Bazı coinler internet üzerinden oyun karakteri satın almak için bazıları metaverse denilen sanal alemde arsa satın almak için kullanılıyor. Bu coinleri üretenler yazılımcı arkadaşlar olduğu için devlet denetimine tabi değiller. Bitcoin in mucidi bile kim olduğu belli değil kimliğini gizli tutuyor. Bunların alınıp satıldığı dijital borsalar kuruluyor. Bu borsalarda şu anda 10.000 adet farklı coin olduğu söyleniyor. Sistem benzer talep arttıkça coin fiyatı artıyor ama bu adamlar istedikleri gibi coini alıp satabildikleri için değeri ile oynayabiliyor. Çünkü yazılımını ve adetini kendisi üretiyor. Bu sistemde aynı gün kat kat kazanılabiliyor. Kat kat kaybede biliniyor. Bir bakıyorsun zengin oluyorsun bir bakıyorsun para pul olmuş. O yüzden en riskli ve en fazla kazandıran yatırım aracı listemizde bitcoin bulunuyor.

Yukarıda yazılan tüm bilgiler tecrübe ve araştırmalardan derlenerek yazılmıştır. Hiçbiri yatırım tavsiyesi değildir. Yatırım yaparken dikkatli olun kalın sağlıcakla..